فصلنامه علمی مطالعات قدرت نرم

چالش های امنیتی در فضای سایبری ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

خلیل سلیمانی 1
خسرو مزرعی 2
عبدالرضا بای 3

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد آزادشهر، استان گلستان، کشور ایران

2 استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، گلستان، ایران

3 3. استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، گلستان، ایران

چکیده
با گسترش روزافزون فناوری‌های دیجیتال و وابستگی فزاینده زیرساخت‌های حیاتی به فضای سایبری، امنیت سایبری به یکی از اولویت‌های اساسی در سطح ملی و بین‌المللی تبدیل شده است. ایران نیز، به‌عنوان یکی از کشورهای در حال توسعه در حوزه فناوری اطلاعات، با چالش‌های پیچیده و چندلایه‌ای در زمینه امنیت سایبری مواجه است. این مقاله به بررسی نظام‌مند چالش‌های اصلی امنیت سایبری در ایران می‌پردازد و تلاش دارد تا با رویکردی تحلیلی، ابعاد مختلف این چالش‌ها را از منظر زیرساختی، حقوقی، فرهنگی و فناورانه مورد واکاوی قرار دهد. مطالعه حاضر نشان می‌دهد که ضعف در هماهنگی نهادی، نبود سیاست‌گذاری جامع، کمبود نیروی انسانی متخصص، تهدیدات فزاینده سایبری از سوی بازیگران دولتی و غیردولتی، و همچنین سطح پایین آگاهی عمومی از مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده امنیت فضای مجازی ایران هستند. همچنین مشخص شد که در کنار پیشرفت‌های قابل‌توجه در ایجاد مراکز پاسخ‌گویی به حوادث سایبری و تقویت برخی نهادهای نظارتی، هنوز شکاف‌های قابل‌توجهی در مدیریت بحران‌های سایبری، توسعه زیرساخت‌های بومی و تدوین قوانین به‌روز وجود دارد. در پایان، راهکارهایی نظیر تقویت همکاری‌های بین‌نهادی، تدوین چارچوب‌های قانونی جامع، سرمایه‌گذاری در آموزش سایبری، و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین مبتنی بر هوش مصنوعی پیشنهاد شده‌اند.

کلیدواژه‌ها

امنیت سایبری
فضای مجازی ایران
تهدیدات سایبری
زیرساخت‌های حیاتی
قدرت نرم

عنوان مقاله English

Security challenges in Iran's cyberspace

نویسندگان English

khalil soleimani 1
Khosrow mazrai 2
Abdul Reza bay 3
1 Islamic Azad University, Azadshahr Branch, Golestan Province, Iran
2 Assistant Professor, Department of Political Science, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Azadshahr, Golestan, Iran
3 3. Assistant Professor, Department of Political Science, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Azadshahr, Golestan, Iran
چکیده English

With the increasing spread of digital technologies and the increasing dependence of critical infrastructures on cyberspace, cybersecurity has become one of the main priorities at the national and international levels. Iran, as one of the developing countries in the field of information technology, is also facing complex and multi-layered challenges in the field of cybersecurity. This article systematically reviews the main cybersecurity challenges in Iran and attempts to analyze the various dimensions of these challenges from an infrastructural, legal, cultural, and technological perspective with an analytical approach. The present study shows that weak institutional coordination, lack of comprehensive policy-making, shortage of specialized human resources, increasing cyber threats from state and non-state actors, as well as low levels of public awareness are the most important factors threatening the security of Iran's cyberspace. It was also found that, despite significant progress in establishing cyber incident response centers and strengthening some regulatory institutions, there are still significant gaps in cyber crisis management, developing local infrastructure, and drafting up-to-date laws. Finally, solutions such as strengthening inter-institutional cooperation, drafting comprehensive legal frameworks, investing in cyber education, and utilizing new technologies based on artificial intelligence have been proposed.

کلیدواژه‌ها English

Cybersecurity
Iranian cyberspace
cyber threats
critical infrastructure
public awareness
1.      اختیاری­امیری،رضا و تابعی،سیدمحمدصادق و دهرویه،عباس.(1400). "تلگرام و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران ". فصلنامه راهبرد سیاسی. سال پنجم. شماره1. بهار. صص 82ـ55
2.      اخوان،منیژه و قاسمی­نژاد،عبدالرحیم و فروزان­فر،محمدمهدی.(1403). پویایی شناسی مسائل و نابسامانی های فضای مجازی در ایران. ماهنامه گزارش­های کارشناسی مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی. دوره32. شماره 4. صفحات 31ـ1
3.      برقعی،سیدمهدی.(1393). مروری بر امنیت سایبری؛ درس­هایی برای جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی. سال یازدهم. پاییز. صفحات 104ـ85
4.      پاسبان،ابوالفضل.(1402). "حاکمیت حقوقی دولت­ها بری فضای مجازی و تأثیر آن بر امنیت ملی". نشریه علمی سیاست دفاعی. سال 32. زمستان. صص 48ـ11
5.      ترابی،قاسم.(1397). "چالش‌ها و آسیب‌پذیری‌های جمهوری اسلامی ایران در فضای سایبر". فصلنامه مطالعات راهبردی. دوره 21، شماره 79. صص 178ـ173
6.      جعفری،افشین.(1398). حاکمیت بر فضای سایبر از منظر حقوق بین­الملل و نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی. سال 13. شماره 49. صفحات 132ـ109
7.      حقی،مجید و کارگری،مهرداد.(1401). "ارائه مدل مفهومی دفاع سایبری امنیت محور جمهوری اسلامی ایران". فصلنامه مطالعات راهبردی فضای سایبر. سال اول. شماره3. زمستان. صص 32ـ7
8.      خیاطیان­یزدی،محمدصادق و رحیمی­راد،زهره و فرتاش،کیارش و سعدآباد­،علی.(1400). "علم و فناوری در الگوی اسلامی­ـ­ایرانی پیشرفت با رویکرد مصون سازی راهبردی ور منظومه پدافند غیرعامل". فصلنامه علمی مطالعات امنیت اقتصادی. سال اول. شماره چهارم. تابستان. صص 182ـ155
9.      خبرگذاری آنا.(1404). چندصدایی در حوزه سایبری؛ نقطه‌ ضعف بزرگ برای ایران. کد خبر 983598. برگرفته از سایت https://ana.ir/fa/news/983598
10.   دهقان،علی­اصغر و پوراحمدی­میبدی،حسین و ناصری،مجتبی.(1402). ارزیابی و پیشنهادات سیاست‌گذاری فضای سایبر در جمهوری اسلامی ایران. پژوهش­های روابط بین­الملل. دوره 13. شماره3. صفحات 217ـ187
11.   دروش­زاده،سیف­الدین.(1402). واکاوی سیاستگذاری فناوری اطلاعات و فضای مجازی در ایران در عصر جهانی شدن. مجله بین­المللی پژوهش ملل. دوره9. شماره95. صفحات 35ـ57
12.   رحیمی­روشن،حسن.(1396). "بازدارندگی منطقه­ای و تأمین امنیت جمهوری اسلامی ایران". فصلنامه سیاست و روابط بین­الملل. سال اول. شماره اول. بهار و تابستان. صص 99ـ79
13.   صدری،سیدمحمدرضا و کروبی،محمدتقی.(1384). ابعاد حقوقی محیط سایبر در پرتو توسعه ملی. تهران: نشر بقعه
14.   عبدالله­خانی،علی و حسینی،پرویز.(1394). "سنجش تهدیدات سایبری". فصلنامه امنیت ملی. سال4، شماره16، تابستان. صص 82ـ45
15.   قاسمی،فرهاد.(1391). "پبازسازی مفهوم نظریه بازدارندگی منطقه­ای و طراحی الگوهای آن بر اساس نظریه­های چرخه قدرت و شبکه". فصلنلمه راهبرد دفاعی. سال دهم. شماره 38. تابستان. صص 146ـ103
16.   مرادی،محمدرضا و ولوی،محمدرضا و حسینی،محمدرضا و نوروزانی،شهرام.(1401). "اصول و قواعد دکترین سایبری جمهوری اسلامی ایران درذ حوزه دفاعی­ـ­امنیتی". فصلنامه علمی راهبردی دفاعی. سال بیستم. شماره79. پاییز. صص 73ـ44
17.   مقدسی­لیچاهی،امیرحسین و همت،حمید.(1397). "ارائه الگوی امنیت در فضای سایبری جمهوری اسلامی ایران با رویکرد آینده پژوهانه". فصلنامه آینده پژوهی دفاعی. سال سوم، شماره10. صص 120ـ103
18.   موسی­زاده،سیدعلی و مهکویی،حجت و باقری­چوکامی،سیامک.(1400). "ارائه مدل راهکارهای مقابله با تهدیدات فضای سایبری در توان افزایی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران از منظر ژئوپولیتیک". فصلنامه سیاست خارجی. دوره دهم. شماره چهارم. زمستان. صص 70ـ39
19.   موحدی­صفت،محمدرضا و محمدی­منفرد،حسن و آقایی،محسن.(1402). تأثیر فضای مجازی بر امنیت داخلی و راه کارهای جلوگیری از امنیتی شدن پدیده­های اجتماعی. فصلنامه مطالعات و پژوهش­های امنیت داخلی. سال یکم. شماره چهارم. زمستان. صص 100ـ72
20.   نگهدار،ایرج و پورقهرمان،بابک و بیگی،جمال.(1402). "سیاستگذاری جنایی در نقض امنیت سایبری و رهیافت­های پیشگیری اجتماعی". فصلنامه سیاستگذاری عمومی. دوره9. شماره2. تابستان. صص 152ـ126
21.   هلالات،عماد.(1400). چهارچوب نظری مفهوم «بازدارندگی» در ادبیات علم روابط بین‌الملل. قابل دسترسی در: https://farhikhtegandaily.com/news/70645

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما