همگرایی راهبردی ایران و روسیه در پرتو منافع ملی و روابط متقابل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه مازندران، مازندران، ایران

2 استاد روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل و عضو هیئت علمی دانشگاه مازندران، مازندران، ایران

چکیده
در چارچوب روابط بین‌الملل، تحلیل تعاملات راهبردی میان دولت‌ها و بازیگران مستلزم درک ساختار نظام بین‌الملل و راهبردهای اتخاذ شده توسط دولت‌ها برای تأمین منافع در عرصه جهانی است. باتوجه‌به اینکه ماهیت نظام بین‌الملل صرفاً بر اساس توزیع قدرت تعریف نمی‌شود، کشورهای دارای منافع مشترک، با طراحی استراتژی‌های هدفمند و مبتنی بر قواعد مشخص، به تدوین سیاست‌های خارجی هماهنگ اقدام می‌کنند. دو کشور با اتکا به اشتراکات سیاسی در تقابل با هژمونی غرب، به توسعه روابط پرداخته‌اند. این همگرایی، ضمن کاهش فشارهای تحریمی بر ایران، دسترسی دو کشور به بازارهای جدید و کریدورهای ترانزیتی را تسهیل کرده است. ضرورت و هدف این نوشتار، بررسی دکترین سیاسی، امنیتی، اقتصادی ایران و روسیه باتوجه‌به شرایط نظام بین‌الملل است و پاسخ به این سؤال که عوامل تأثیرگذار در روابط ایران و روسیه چیست؟ این مطالعه با اتکا بر چارچوب نظری نئورئالیسم و با بهره گیری از روش کیفی، به واکاوی اسناد کتابخانه ای و رخداد های بین المللی به می پردازد. با تحلیل گزاره ها و اسناد موجود، به استخراج یافته هایی رسیدیم که نشان می دهد عواملی چون: منافع ملی متقابل اعم از شاخصه‌های رفتاری کشورهای متخاصم، رسیدن به وضع مطلوب جهانی، حل مناقشات در کشورهای آسیایی، اصل هم‌زیستی متقابل خارج از نبردهای ایدئولوژیک، ایجاد کشورهای مستقل مشترک‌المنافع در غرب آسیا و آسیای مرکزی به‌منظور تعمیق همکاری و هماهنگی سیاست‌های کلی طرح‌ریزی‌شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Strategic Convergence Between Iran And Russia In Light Of National Interests And Mutual Relations.

نویسندگان English

Ebadolah Akhtari 1
Aliakbar Jafari 2
1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه مازندران، مازندران، ایران
2 استاد روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل و عضو هیئت علمی دانشگاه مازندران، مازندران، ایران
چکیده English

Within the framework of international relations, the analysis of strategic interactions between states and actors requires an understanding of the structure of the international system and the strategies adopted by states to secure their interests in the global arena. Given that the nature of the international system is not defined solely on the basis of the distribution of power, countries with common interests develop coordinated foreign policies by designing purposeful strategies based on specific rules. The two countries have developed relations by relying on political commonalities in opposition to Western hegemony. This convergence, while reducing sanctions pressure on Iran, has facilitated the two countries' access to new markets and transit corridors. The necessity and purpose of this article is to examine the political, security, and economic doctrines of Iran and Russia in light of the conditions of the international system and to answer the question of what are the factors influencing Iran-Russia relations? The existing research extracts the necessary data through library study and analysis of events at the international level. Based on the neo-realist theory, this research studies the texts with the nature of qualitative data and summarizes the material by selecting different propositions. The research findings indicate that factors such as: mutual national interests, including behavioral characteristics of warring countries, achieving a favorable global situation, resolving conflicts in Asian countries, the principle of mutual coexistence outside of ideological battles, the creation of the Commonwealth of Independent States in West Asia and Central Asia has been planned in order.

کلیدواژه‌ها English

Islamic Republic of Iran
interaction and confrontation
Russia
international relations
national interests
الف: منابع فارسی
1.      اصولی، قاسم، رسولی، رویا (۱۳۹۲)، روابط ایران و روسیه: فرصت، چالش‌ها و سازوکارهای بسط روابط، فصلنامه سیاست خارجی، سال بیست و هفتم، شماره ۱، صص. ۷۱-۹۸.
2.      بیژنی، مهدی (۱۳۸۱)، خزر و منافع جمهوری اسلامی ایران، مرکز مطالعات و تحقیقات دفاعی ندسا، نشر سایه‌روشن.
3.      جعفری، علی‌اکبر، ذوالفقاری، وحید (۱۴۰۱)، تحول پارادایمیک در نظریه‌های روابط بین‌الملل، انتشارات دانشگاه مازندران.
4.      حاجی یوسفی، امیرمحمد، ذوالفقاری، عباس (۱۳۹۶)، فرهنگ راهبردی و سیاست خارجی خاورمیانه‌ای روسیه، فصلنامه روابط خارجی، سال نهم، شماره دوم، تابستان. صص. ۱۹۲- ۱۶۵.
5.      خاتمی خسروشاهی، ابراهیم (۱۳۸۳)، کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (cis)، تهران، شورای غیردولتی روابط خارجی مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابراز معاصر تهران.
6.      رفیعی مجومرد، حمید ( ۱۳۸۸)، زیرساخت‌های اقتصادی در ایران قبل و بعد از انقلاب اسلامی، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
7.      سامانی، نیلوفر (۱۳۸۶)، ایران روسیه زمینه‌های امتناع و امکان همکاری‌های نفت و گاز، میزگرد همکاری انرژی ایران و روسیه در مرکز مطالعات بین‌الملل انرژی، ۲۸ بهمن.
8.      شوری، محمود(1387)، ساختار گفتمانی مرحله جدید در روابط ایران و روسیه،فصلنامه علمی راهبرد،دوره 16، شماره 1،صص 175-189.
9.      صفری، مهدی ( ۱۳۸۴)، ساختار و تحولات سیاسی در فدراسیون روسیه و روابط با جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
10.   طارمی، داوود، قربانی شیخ‌نشین، ارسلان، میرترابی، سید سعید، منصوری، سید علی (۱۴۰۲)، جایگاه منافع ملی و ایدئولوژیک در رویکرد سیاست خارجی نظام جمهوری اسلامی ایران، نشریه روابط خارجی، شماره دوم (پیاپی ۵۸) صفحه ۴۷ تا ۸۶.
11.   علی‌بابایی، غلامرضا (۱۳۸۴)، فرهنگ سیاسی آرش، تهران، انتشارات آشیان.
12.   قوام، سید عبدالعلی ( ۱۳۸۴)، روابط بین‌الملل رویکردها و نظریه‌ها، تهران، انتشارات سمت.
13.   کرمی، جهانگیر (۱۳۸۸)، روابط جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه عصر نوین همکاری‌ها، تهران: وزارت امور خارجه.
14.   مامدوا، نینا (۱۳۸۵)، مناسبات اقتصادی ایران و روسیه، فصلنامه ایراس، شماره اول، پاییز. ص۱۳۰.
15.   مختاری هشی، حسین، (۱۳۹۷)، تبیین مفهوم ژئواکونومی (اقتصاد ژئوپلیتیکی) و توصیه‌هایی برای ایران، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال چهاردهم، شماره دوم، تابستان ۹۷، ص۸۲- ۵۶.
16.   هلالات، عماد(1402)، استراتژی قدرت های خاورمیانه در بحران اوکراین، انتشارات ایران.
ب) منابع لاتین؛
- Grajewski, N. (2022). An Illusory Entente: The Myth of a Russia-China-Iran Axis. Asian Affairs, 9(1), 164-183.
-  Katz, M. (2012). Russia and Iran. Johns Hopkins University, 66(3), 54-60.
 
- Mirfakhraee, S. H. (2023). Consequences of the 2022 Ukraine War on the Trans-Regional Geo-Economic Position of the Islamic Republic of Iran: A Case Study of Energy and Transit. Rahbord Quarterly, (66), 637-664 [In Persian].
-Zadoikhin, A. G. (2006). Russia's foreign policy: Self-awareness and national interests(M. Sanaei, Trans.). Published Abrar Moaser Cultural Institute.
 - Mearsheimer, J. J. (2001). The Tragedy of Great Power Politics. W. W. Norton & Company.
- Shefer, B. (2001). Partners in Need: The Strategic Relationship of Russia and Iran. Policy Paper, The Washington Institute for Near East Policy, No. 57, 29.
- Tarock, A. (1997). Iran and Russia in Strategic Alliance. Third World Quarterly, 18(2), 207-223.
- Waltz, K. (1979). Theory of International Politics. McGraw-Hill.
 
ج: منابع آنلاین
https://economic.mfa.ir/portal/newsview/740918معاونت دیپلماسی وزارت امور خارجه (۲۰ اسفند ۱۴۰۳).قابل‌دسترس در: 
https://www.mop.ir/fa-IR/Portal/5611/news/view/15872/2000003406  وزارت نفت (۱۳ آبان ۱۴۰۱). قابل‌دسترس در:
https://www.itcai.ir انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ایران، (۱۶ دی‌ماه ۱۴۰۳). قابل‌دسترس در:    https://president.ir/fa/156872                                       www.iras.ir غرب، قابل دسترس در:  
https://www.irna.ir/news/85120561/     عامری، داوود، (۶ خرداد ۱۴۰۲). قابل‌دسترس در:
https://www.itcai انجمن شرکت‌های حمل و نقل بین‌المللی ایران (1403)