قدرت نرم چین از اقتصاد تا فرهنگ در غرب آسیا (مطالعه موردی عربستان سعودی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبائی ، تهران ، ایران.

2 دانشجوی دکترای، مطالعات منطقه ای (گرایش خاورمیانه)، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

چکیده
جمهوری خلق چین با درک اهمیت روز افزون قدرت نرم در کنار قدرت سخت، درصدد است تا حضور و نفوذ خود را در مناطق راهبردی جهان و از جمله در غرب آسیا افزایش دهد. این پژوهش با تمرکز بر دو ساحت بنیادین اقتصاد و فرهنگ، به تبیین ابعاد و ابزارهای تحقق قدرت نرم چین می‌پردازد. سوال اصلی تحقیق عبارت از این است که ابزارهای قدرت نرم چین چگونه به افزایش نفوذ و جایگاه این کشور در تحولات ژئوپلیتیک غرب آسیا کمک کرده‌اند؟ فرضیه تحقیق بر این ایده استوار است که چین با بهره‌گیری از ابزارهای اقتصادی (سرمایه‌گذاری‌های کلان در طرح‌های زیرساختی) و فرهنگی (گسترش مؤسسات کنفوسیوس و دیپلماسی رسانه‌ای) توانسته است به عنوان یک بازیگر مؤثر و بانفوذ در معادلات ژئوپلیتیکی منطقه جایگزین قدرت‌های سنتی شود.
یافته های پژوهش بر این مبنا استوار است که قدرت نرم چین صرفاً بر پیامدهای کمّی رشد اقتصادی مبتنی نیست، بلکه بر جذابیت ساختاری الگوی توسعه خاص این کشور و توانایی آن در ارائه آلترناتیوهای نهادی، نظیر ابتکار کمربند و راه استوار گشته است. این ابتکار، در حکم یک ابزار ژئوپلیتیک اقتصادی، از طریق ایجاد وابستگی متقابل و ارائه روایتی از توسعه مشترک، به بازتولید هژمونی نوین چین کمک می‌کند. در بُعد فرهنگی نیز از دو محور بازخوانی مدرن از میراث تمدنی کهن و صادرات صنایع فرهنگی نوین بهره می‌جوید. شبکه گسترده مؤسسات کنفوسیوس نیز به عنوان نهادهای نرم‌افزاری جهت مشروعیت‌بخشی بین‌المللی چین عمل می‌نمایند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

China's Soft Power in the Middle East: From Economy to Culture

نویسندگان English

majid abbasi 1
zeynab bahmani gilavandani 2
1 Faculty member, International Relations Department, Allameh Tabatabaei University
2 PhD Student in Middle East Regional Studies, Department of International Relations, Faculty of Law and Political Science, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran
چکیده English

In the new paradigm of international relations, soft power acts as a decisive component in shaping norms and garnering consensus on the global stage. The People's Republic of China, recognizing this strategic shift, seeks to enhance its symbolic capital in the form of soft power through the design and implementation of a coherent set of strategies. This initiative, as an instrument of economic statecraft, aids in the reproduction of China's nascent hegemony by fostering interdependence and promoting a narrative of shared development. In the cultural dimension, this research analyzes China's assertive cultural diplomacy, which leverages two main axes: a modern reinterpretation of its ancient civilizational heritage and the export of its new cultural industries. In this context, the extensive network of Confucius Institutes serves as software-like institutions for China's international legitimation. Utilizing an analytical-descriptive methodology, this article ultimately addresses the key question of how China's dominant discourse integrates economy and culture within a hegemonic framework to present a narrative of its peaceful rise to the world. The main research question is: How have the instruments of China's soft power contributed to enhancing the country's influence and stature in the geopolitical dynamics of the Middle East? The research hypothesis is grounded in the idea that China, by leveraging economic tools (such as massive investments in infrastructure projects) and cultural tools (such as the expansion of Confucius Institutes and media diplomacy), strengthened its presence in the Middle East.

کلیدواژه‌ها English

Soft Power
China's Economic Diplomacy
Culture
Confucius Institutes
1.      اکبری، زهرا (۱۴۰۳) ظهور فرهنگ چینی در عربستان، تهران: انتشارات مشرف.
2.      التیامی نیا، رضا و تقوائی نیا، علی (۱۳۹۵)، «تبیین نقش و جایگاه قدرت نرم در تحقق اهداف سیاست داخلی و خارجی»، فصلنامه عملی ـ پژوهشی پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، پاییز، شماره ۳.
3.      الوند، مرضیه سادات، عسگرخانی، ابومحمد (۱۳۹۳) «کار ویژه های قدرت نرم در سیاست خارجی چین»، پژوهشنامه ایرانی سیاست بین الملل، سال سوم، شماره ۱.
4.      آجیلی، هادی، سلامی زواره، مهدی، و فلاحی برزکی، مهرداد (۱۳۹۶) «امنیت انرژی چین در راستای طرح «یک کمربند-یک جاده»، مجله تحقیقات سیاسی و بین المللی، زمستان، شماره 33.
5.      بابایی، محمود و فهیمی فر، سپیده (۱۳۹۱) «ویژگی‌های رسانه‌های نوین و الگو‌های ارتباطی»، فصلنامه مطالعات ملی و سازماندهی اطلاعات، زمستان، شماره ۹۶.
6.      دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال، الف، (۱۳۹۴) اصول و مبانی روابط بین‌الملل ۱، تهران: انتشارات سمت.
7.      دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال، ب، (۱۳۹۴) نظریه‌ها و فرانظریه‌ها در روابط بین الملل، تهران:انتشارات مخاطب.
8.      سعیدی، گلناز (۱۴۰۱)«قدرت نرم و موسسات فرهنگی چین»، مرکز بین المللی مطالعات صلح ، قابل دسترس در: https://peace-ipsc.org/fa/
9.      شعبان زاده، ایمان ، غفاری زاده، مهرشاد و آسیابان، امید (1403) «قدرت نرم چین و راهبرد آن در غرب آسیا»، مجله مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام، تابستان، شماره 20.
10.   شکری رفسنجانی، رضا، میرزایی، جلال و امجدی، گلناز (۱۴۰۲) « راهبرد چین در حوزه انرژی (با تاکید بر جنگ اوکراین و توافق ایران و عربستان)»، پژوهشنامه ایرانی روابط بین الملل، زمستان، شماره 2.
11.   نیاکویی,سید امیر ، موسوی کردمیری، سید حسین و کریمی پرشه، سجاد (1403) «تحول قدرت نرم عربستان سعودی در دوره محمد بن‌سلمان»، مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام، پاییز، شماره 21.
12.   نای، جوزف (۱۳۸۹) قدرت نرم، ابزار‌های موفقیت در سیاست بین‌الملل، ترجمه سید محسن روحانی و مهدی ذوالفقاری، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع)، چاپ سوم.
13.   وحیدی، موسی الرضا (۱۳۹۹) «نقش تصاویر و روایت‌های داستانی در دیپلماسی عمومی دیجیتال»، فصلنامه سیاست خارجی، تابستان، شماره2.
 
1.    Akeel, M. (2025) Saudi Arabia's Soft Power and Reputation, Arab News, Available at: https://www.arabnews.com/node/2619091.
2.    Joseph S. Nye, Jr. (2004) “Soft Power: The Means to Success in World Politics (Chapter 4)", New York, The Belfer Center for Science and International Affairs.
3.    Zhe Ren (2010) “Confucius Institutes: China’s Soft Power”, Policy commentary of Sigur Center for Asian Studies at the George Washington University.