الگوی کارکردی فرماندهی و کنترل راهبردی در مواجهه با تهاجم ترکیبی رژیم صهیونیستی: تحلیل محتوای استنتاجی پیام‌های امام خامنه‌ای (خرداد و تیر ۱۴۰۴) مبتنی بر چرخه OODA

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه ، ایران.

2 استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

چکیده
مدیریت بحران‌های نوظهور و تهاجم‌های ترکیبی، نیازمند عبور از الگوهای کلاسیک و دستیابی به منظومه‌های فرماندهی هوشمندی است که قابلیت تلفیق قدرت سخت و نرم را داشته باشند. پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی کارکردی فرماندهی راهبردی امام‌خامنه‌ای در مواجهه با بحران خرداد و تیر ۱۴۰۴، به روش «تحلیل محتوای استنتاجی» و در چارچوب مدل چرخه OODA (مشاهده، جهت‌گیری، تصمیم و اقدام) انجام شده است. جامعه آماری شامل چهار پیام کلیدی مقام معظم رهبری در بازه زمانی مذکور است. یافته‌های حاصل از واکاوی لایه‌های پنهان این پیام‌ها نشان می‌دهد که الگوی مکشوفه، خوانشی بومی و شناختی-گفتمانی از چرخه OODA است. در این الگو، مرحله «مشاهده» با کادربندی متمایز تهدید، ماهیت بحران را فراتر از رویدادهای فیزیکی تفسیر می‌کند. در مرحله حیاتی «جهت‌گیری»، با تزریق مفاهیم قرآنی و تثبیت گزاره‌های اعتقادی، ضمن خنثی‌سازی جنگ روانی و اختلال در نظام محاسباتی دشمن، انسجام ملی بازیابی می‌شود. در مراحل «تصمیم» و «اقدام» نیز، ترکیب هوشمندانه ابهام راهبردی با قاطعیت عملیاتی، موازنه قدرت را به نفع جبهه خودی تغییر می‌دهد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که این الگو با مدیریت هم‌زمان ادراک و میدان، دکترین بازدارندگی را از واکنش صرف به کنشی معنابخش و پیش‌دستانه تبدیل کرده و چارچوبی کارآمد برای معماری امنیت در نبردهای آینده ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Strategic Command and Control Functional Model against the Zionist Regime’s Hybrid Threat: An Inferential Content Analysis of Imam Khamenei’s Messages (May–July 2025) Based on the OODA Loop

نویسندگان English

Hassan Husseini 1
Talaat De Pahlawan 2
1 Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Law and Political Science, Kermanshah Branch, Islamic Azad University, Kermanshah, Iran.
2 . Assistant Professor, Department of History, Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran.
چکیده English

Managing emerging crises and hybrid warfare requires transcending classical models to establish intelligent command systems capable of integrating hard and soft power. This study elucidates the functional paradigm of Imam Khamenei's strategic command during the crisis of May–July 2025. Using Inferential Content Analysis, the research examines four key strategic messages issued by the Supreme Leader within the theoretical framework of the OODA Loop (Observe, Orient, Decide, and Act). Findings reveal that the identified model represents an indigenous, cognitive-discursive adaptation of the OODA cycle. Specifically, in the Observation phase, the crisis is reframed beyond mere physical events through a distinct threat assessment. In the critical Orientation phase, the integration of Qur'anic concepts and ideological propositions neutralizes psychological warfare, disrupts the adversary's computational system, and restores national cohesion. Furthermore, in the Decision and Action phases, a strategic combination of ambiguity and operational decisiveness shifts the balance of power in favor of the defense front. The study concludes that this paradigm, by simultaneously managing perception and the operational field, transforms the deterrence doctrine from a reactive stance into a proactive, meaning-generating approach, offering an effective framework for security architecture in future conflicts.

کلیدواژه‌ها English

Deterrence
Hybrid Warfare
Imam Khamenei
Inferential Content Analysis
OODA Loop
Strategic Command and Control
1.      قرآن کریم
2.      افتخاری، غلامرضا (۱۳۹۹)، «مدیریت جنگ روانی در بحران‌های هیبریدی: رویکردهای نوین»،  فصلنامه مطالعات امنیتی ، سال یازدهم، شماره ۴۲، صص ۱۱۲-۱۱۵.
3.      امیراحمدی، حسین (۱۴۰۱)، «نشانه‌شناسی قدرت نرم در گفتمان مقاومت»،  فصلنامه مطالعات خاورمیانه ، سال بیست‌ونهم، شماره ۱۱۸، صص ۵۵-۷۰.
4.       اوسینگا، فرانس پی. بی. (2007)،  علم، استراتژی و جنگ: نظریه راهبردی جان بوید ، لندن: انتشارات راوتلج.
5.      پورسعید، فرزاد (۱۴۰۲)، «تلفیق مدل OODA با مفاهیم اسلامی در فرماندهی و کنترل»،  فصلنامه علوم سیاسی ، سال بیست‌وششم، شماره ۶۱، صص ۹۱-۱۱۸.
6.      پیژو، راس و مک‌کن، کارول (2002)، «بازمفهوم‌سازی فرماندهی و کنترل»،  مجله نظامی کانادا ، دوره ۳، شماره ۱، صص ۵۳-۶۴.
7.      جعفری، علی‌اکبر (۱۳۹۴)، «مدیریت بحران‌های ترکیبی در سیره رهبری انقلاب اسلامی»،  فصلنامه پژوهش‌های دفاعی ، سال هفدهم، شماره ۶۳، صص ۸۵-۱۱۰.
8.      جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۵)،  حکمت عملی در اسلام (سلسله درس‌های تفسیر موضوعی) ، قم: مرکز نشر اسرا، چاپ اول، جلد ۱۵.
9.      حسینی، عباس (۱۴۰۱)، «نقش گفتمان مقاومت در شتاب‌دهی به چرخه OODA»،  مجله مطالعات مدیریت بحران ، سال هشتم، شماره ۲۹، صص ۸۰-۹۵.
10.   خامنه‌ای، سیدعلی (۱۴۰۴)،  مجموعه پیام‌های راهبردی و بیانات در بحران تهاجم ترکیبی (خرداد و تیر ۱۴۰۴) ، تهران: موسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی (دفتر حفظ و نشر آثار).
11.   دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (۱۴۰۰)،  الگوی ترکیبی در تحلیل گفتمان راهبردی جمهوری اسلامی ایران ، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول.
12.   دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال؛ و همکاران (۱۳۹۹)، «تحول مدل‌های فرماندهی از سلسله‌مراتبی سنتی به شبکه‌محور»،  فصلنامه مطالعات راهبردی ، سال بیست‌وسوم، شماره ۸۸، صص ۹۵-۱۱۵.
13.   زهرانی، مصطفی؛ و همکاران (۱۳۹۹)، «مدل OODA به عنوان یک فرآیند اجتماعی؛ نقد رهیافت‌های مکانیکی»،  فصلنامه مطالعات راهبردی ، سال بیست‌وسوم، شماره ۸۹، صص ۷۰-۸۸.
14.   شریعتی‌نیا، محسن (۱۳۹۹)، «کاربرد چرخه OODA در مدیریت بحران‌های نامتقارن»،  مجله علوم و فنون نظامی ، سال شانزدهم، شماره ۳۲، صص ۴۵-۶۸.
15.   طباطبایی، سید محمدحسین (۱۳۷۴)،  المیزان فی تفسیر القرآن ، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، قم: دفتر انتشارات اسلامی، چاپ چهارم، جلدهای ۳ و ۴.
16.   فاتحی، رضا (۱۴۰۳)، «هنر فرماندهی و علم کنترل در جنگ‌های نسل ششم»،  فصلنامه راهبرد دفاعی ، سال بیست‌ودوم، شماره ۹۱، صص ۱۶-۴۰.
17.   فاتحی، رضا؛ شریعتی‌نیا، محسن (۱۴۰۱)، «فرماندهی و کنترل راهبردی در بحران‌های هیبریدی آینده»،  فصلنامه دفاع ملی ، سال بیستم، شماره ۷۵، صص ۴۵-۶۵.
18.   کورام، رابرت (2002)،  بوید: خلبان جنگنده‌ای که هنر جنگ را تغییر داد ، نیویورک: انتشارات لیتل، براون و شرکا.
19.   متقی، ابراهیم؛ امیدی، علی (۱۴۰۱)، «تحلیل لایه‌های پنهان شناختی در بحران‌های ترکیبی»،  فصلنامه سیاست خارجی ، سال سی‌وششم، شماره ۳، صص ۴۰-۵۵.
20.   مکارم شیرازی، ناصر؛ و همکاران (۱۳۷۴)،  تفسیر نمونه ، تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ دهم، جلد ۳.
21.   هافمن، فرانک جی. (2007)،  نبرد در قرن بیست و یکم: ظهور جنگ‌های ترکیبی ، آرلینگتون: موسسه مطالعات سیاسی پوتوماک.
22.   ونت، الکساندر (1999)،  نظریه اجتماعی سیاست بین‌الملل ، کمبریج: انتشارات دانشگاه کمبریج.