رسانه و افکار عمومی؛ بازشناسی عملکرد شبکه العربیه در پروژه ایران هراسی و شیعه ستیزی در جهان عرب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه علوم سیاسی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران

چکیده
ایران هراسی و شیعه ستیزی دو فاکتور مهم اکثر رسانه های جهان عرب چه به شکل مکتوب همچون الحیات، الشرق الاوسط، عکاظ، اخبار الخلیج، الاتحاد، الریاض و چه به شکل دیداری همچون شبکه های الجزیره، العربیه در سال های پس از پیروزی انقلاب اسلامی بوده است. هدف از انجام این تحقیق که به روش توصیفی– تحلیلی و مبتنی بر «نظریه بازنمایی»، به رشته تحریر درآمده است، مطالعه نقش شبکه سعودی العربیه در اثر گذاری بر افکار عمومی جهان عرب توسط بازنمایی برخی از رخداد های ضد ایرانی و شیعی است. مطابق با نظریه بازنمایی در فرایند تأثیرگذاری بر افکار عمومی یک رسانه هیچ گاه ابزاری خنثی و یک میانجی بی طرف در ارائه تصویر به حساب نمی آید؛ زیرا هر رسانه ای، بنوعی متکی به زبان و معناست و زبان و معنا نیز در چارچوب گفتمان همواره متکی به قدرت حاکم است. لذا بازنمایی حوادث توسط رسانه ها - سوای بحث اخلاقی و غیراخلاقی بودن آن- دارای سو گیری ایدئولوژیک است. بر اساس نظریه «بازنمایی سوگیرانه»، شبکه العربیه مبتنی بر ایدئولوژی وهابیت به گونه ای سیاست ایران هراسی و شیعه ستیزی را ترسیم و دنبال می نماید که حتی خطر ایران برای جهان عرب بیشتر از رژیم صهیونیستی است. یافته های تحقیق حاضر نشان می دهد که در فرایند عملیات روانی - رسانه ای شبکه العربیه، جمهوری اسلامی باید به عنوان نظامی سنی ستیز به تصویر کشیده شود که هیچ کاری جز قلع و قمع اهل تسنن منطقه و تسلط بر جهان عرب در قالب طرح هلال شیعی ندارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Media and Public Opinion; Recognizing the Performance of Al-Arabiya Network in the Project of Iranophobia and anti-Shiism in the Arab world

نویسنده English

masoud motalebi
Assistant Professor, Department of Political Science and International Relations, Islamic Azad University, Shahrood Branch
چکیده English

After the victory of the Islamic Revolution in Iran, anti-Shiism and Iranophobia are two important factors in most of the media in the Arab world, whether in written form such as Al-Hayat, Al-Sharq Al-Awsat, Akhbar Al-Khaleej, Al-Ittihad, Al-Riyadh or visually as a network. Al Jazeera, Al Arabiya, Al Arab.
The purpose of this research, which has been written in a descriptive-analytical method based on "representation theory", is to study the role of the Saudi Al-Arabiya network in influencing the public opinion of the Arab world by representing some anti-Iranian and Shiite events. According to the theory of representation in the process of influencing public opinion, a media is never a neutral tool and a neutral mediator in presenting the image; Because the media relies on language and meaning, and language and meaning always rely on power in the context of discourse. According to the "biased representation" theory, the Al-Arabiya network, based on the Wahhabi ideology, traces and pursues a policy of Iranophobia and anti-Shiism in a way that even Iran is more dangerous to the Arab world than the Zionist regime. The results of the present study show that in the process of Saudi psycho-media operations against Islamic Iran and also deciphering the revelation of Arab-Israeli relations in the media dictionary of Al-Arabiya network, the Islamic Republic should be portrayed as an anti-Sunni military. It has nothing to do but suppress the Sunnis of the region and dominate the Islamic and Arab world in the form of the Shiite Crescent.

کلیدواژه‌ها English

Media
Public Opinion
Al-Arabiya Network
Iran phobia
Anti-Shiite
The Arab world
  • بیچرانل، عبدالله (1389). «کارکردهای شبکه های تلویزیونی ماهواره ای درجنگ نرم»، رسانه، سال بیستم، شماره2، صص 126-103.
  • تاجیک اسماعیلی سمیه و مکی شادی (1396). «رسانه های عربی و تفرقه آفرینی مذهبی در خاورمیانه؛ مطالعه موردی عملکرد شبکه العربیه»، مطالعات سیاسی، شماره 35، بهار، صص190-171.
  • خامنه ای، آیت الله العظمی سید علی (1393). بیانات در دیدار مسئولان نظام و سفرای کشورهاى اسلامى، 06/03/1393.
  • جنیدی، رضا و ملائی، مسعود (1398). «راهبردهای مبتنی بر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در مقابله با قدرت هوشمند ایالات متحده آمریکا»، فصلنامه راهبرد سیاسی، دوره 3، شماره 8، صص 65-89.
  • چهرآزاد، سعید (1398). «وانموده های سیاستگذارانۀ پسا دفاع مقدس در حیطه روابط خارجی ایران»، فصلنامه مطالعات دفاع مقدس، سال 5، شماره 4، صص 127-144.
  • خدابخشی، لیلا؛ ازغندی، علیرضا و هرمیداس باوند، داوود (1398). «بررسی مقایسه‌ای راهبرد ایران و عربستان در بحران سوریه با تکیه بر نظریۀ نوواقع‌گرایی»، فصلنامه مطالعات دفاع مقدس، سال 5، شماره 3، صص 21-47.
  • خواجه سروی، غلامرضا و بهرامی، سمیه (1393). «تحلیل روابط ایران و عراق بر اساس گفتمان ایران هراسی»، پژوهش های سیاسی جهان اسلام، شماره 13، زمستان، صص106-83.
  • دادگران، سید محمد (1382). افکار عمومی و معیارهای سنجش آن، تهران: انتشارات مروارید.
  • دارا، جلیل و خاکی، محسن (1397). «جایگاه شبکه مسلمانان میانه‌رو در اعمال قدرت نرم آمریکا؛ با تأکید بر جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات قدرت نرم، دوره 8، شماره 1، صص 56-77.
  • ساسانیان، سعید (1397). «عملیات روانی سایت العربیه بر عرب های خوزستان با تمرکز بر احساس محرومیت نسبی رفاهی»، فصلنامه آفاق امنیت، شماره ۳۸، بهار، صص142-115.
  • سرابی، سعید؛ شاکری‌نژاد، محسن وجاسم‌زاده جایروند، محمدرضا (1394). « شیوه استفاده «شبکه العربیه» از شگرد تفرقه افکنی در جنگ نرم علیه جمهوری اسلامی ایران»، مطالعات ماهواره و رسانه های جدید، شماره 12 و 13، تابستان و پاییز، صص136-119.
  • سلیمانی، رضا و هراتی، محمدجواد (1394). «نظریه «بازنمایی» و انگاره های معنایی گفتمان رسانه ای آمریکا از اسلام و ایران»، جستارهای سیاسی معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال ششم، شمارة چهارم، زمستان، صص122-99.
  • سورین، ورنر جوزف و تانکارد، جیمز (1381). نظریه های ارتباطات، ترجمه علیرضا دهقان، تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
  • شریعتی نیا، محسن (1389). «ایران هراسی: دلایل و پیامدها»، روابط خارجی، تابستان، شماره 6، صص 208-191.
  • شفیعی سیف آبادی، محسن (1398). «سردار سلیمانی و بسیج مردمی در عراق و سوریه (زمینه های شکل گیری تا نقش و نیات شهید سلیمانی)»، فصلنامه مطالعات دفاع مقدس، سال 5، شماره 2، صص 85-109.
  • صادقی، محمدمسعود (1398). «اشکال ایران هراسی و شیعه هراسی در جهان امروز؛ و راهکارهای فرهنگی مقابله با آن»، مطالعات روابط فرهنگی بین الملل، سال پنجم، شماره 10، بهار، صص 66-35.
  • صادقی، سید شمس الدین؛ احمدیان، قدرت و زارع، سارا (1398). «راهبرد عربستان سعودی در بحرین و تأثیر آن بر جبهۀ مقاومت»، فصلنامه مطالعات دفاع مقدس، سال 5، شماره 4، صص29-45.
  • صالحی نجف آبادی، عباس؛ خسروی، بهنام و صانعی، راضیه (1394). «بررسی دلایل هژمونیک شدن گفتمان ایران هراسی و شیعه هراسی بر اساس نظریه لاکلائو و موفه»، پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، شماره 15، تابستان، صص209-108.
  • فهیمی فر، اصغر؛ بشیر، حسن و فراس العضل، محمد (1395). «تحلیل گفتمان گزارش‌هاى شبکه‌هاى تلویزیونى الجزیره، العربیه، بی بی سی عربى و العالم دربارة انقلاب مصر»، فصلنامه رسانه و فرهنگ، سال ششم، شمارة دوم، پاییز و زمستان، صص 76-53.
  • گوهری مقدم، ابوذر و کیانی‌مجاهد، حامد (1397). «نفوذ گفتمانی ایالات متحده آمریکا در جمهوری اسلامی ایران بر مبنای اندیشه‌های مقام معظم رهبری»، فصلنامه پژوهش‌های انقلاب اسلامی، دوره 7، شماره 24، صص 96-113.
  • لازار، ژودیت (1388). افکار عمومی، ترجمه مرتضی کتبی، تهران: نشر نی.
  • لاسول، هارولد (1383). ساخت و کارکرد ارتباطات در جامعه، ترجمه غلامرضا آذری؛ در اندیشه‌های بنیادین علم ارتباطات گروه مترجمان، تهران: انتشارات خجسته.
  • مطهری، مصطفی(1399). «ایران فوبیای عربستان»، دیپلماسی ایرانی، ۲۹ اردیبهشت، کد : ۱۹۹۱۴۹۳
  • ملور، نوحا (1393). رسانه عرب، ترجمة فرهاد پالیزدار و ابوالقاسم راه‌چمنی، تهران: دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  • موسوی خمینی، امام روح الله (1389). صحیفه امام، جلد دهم، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  • مهری، رضا (1389). «واکاوی عملکرد رسانه های عرب درفتنه 88 / کارنامه سیاه دیگر برای العربیه»، گزارش خبری – تحلیلی خبرگزاری مهر، 12 دی ماه، کد خبر 1221509.
  • نصیری، سوناز (1398). «نقش قدرت نرم در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی عراق)»، فصلنامه مطالعات قدرت نرم، دوره 9، شماره 1، صص 265-287.
  • نیک ملکی، محمد (1390). بررسی پوشش خبری شبکه های خبری عربی منطقـه و تحـولات کشورهای عربی، تهران: اداره کل آموزش و پژوهش معاونت سیاسی سازمان صداوسیما.
  • ویندال، سون؛ سیگنایزر، بنو و اولسون، جیمز (1376). کاربرد نظریه‌های ارتباطات، ترجمه علی‌رضا دهقان، تهران: انتشارات رسانه.
  • Baker, K. M. (1990). "Public opinion as Political Invention". In Inventing the French Revolution: Essays on French Political in the Eighteenth Century, Cambridge, UK: Cambridge University Press.
  • Behravesh, Maysam (2014). "Al Arabiya: The “Saudispeak” of the Arab World", Asian Politics & Policy, 6(2), 345-348.
  • Binzer Hobolt, Sara & Klemmemsen, Robert (2005). "Responsive government? Public Opinion and Government Policy Preferences in Britain and Denmark." Political Studies 53, No. 2, 379-402.
  • Chernus, Ira (2010). "Iranophobia: The Panic of Hegemon"s, Tikhun, Vol.15, Vol.15,. Issue 6, November/December.
  • Cooley, C. H. (1909). Social Organization: A study of the larger mind. New York: Charl Scribner's Sons.
  • Ginsberg, M. (1993). The Psychology of Society, London: Forgotten Books
  • Hall, Stuart (1997). Cultural Representation and Signifying Practice, London: Sage
  • Hall, Stuart (2003). "The Work Representation", in Stuart Hall (Eds.), Representation: Cultural Representation and Signifying Practices, London: Sage Publications.
  • Katz, Elihu (1959). "Mass Communications Research and the Study of Popular Culture: An Editorial Note on a Possible Future for this Journal". Departmental Papers (ASC): 1–6.
  • McCombs, M.E.; Shaw, D.L. (1993). "The Evolution of Agenda-Setting Research: Twenty-Five Years in the Marketplace of Ideas", Journal of Communication, 43 (2): 58–67.
  • Watson, James & Hill, Anne (2006). Dictionary of Media and Communication Studies, 7th Edition, Hodder Arnold Publication.