ناشر: سازمان بسیج اساتید دانشگاه ها، مراکز آموزش عالی و پژوهشی کشور فصلنامه علمی مطالعات قدرت نرم 2322-5580 16 1 2026 06 21 From Classical Deterrence to Cognitive Deterrence: Toward an Iranian Strategic Framework for Countering Hybrid Threats از بازدارندگی کلاسیک تا بازدارندگی شناختی: چارچوبی برای مواجهه ایران با تهدیدات ترکیبی 49 74 245020 FA پرهام مداح دانشجوی دکتری،گروه روابط بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران 0009-0008-4519-495X مرتضی نورمحمدی دانشیار، گروه روابط بین الملل ، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. 0000-0002-2196-4402 Journal Article 2025 10 15 The phenomenon of war, an enduring companion of human civilization, continues to represent one of the most significant challenges confronting states in the modern era. Transformations in the levels, nature, and instruments of threats have led to a paradigmatic shift in the character of contemporary warfare—marked by the transition from hard power to soft and smart power. This evolution has redefined the objectives, tools, and strategies of conflict. Within this emerging paradigm, the exploitation of virtual and cognitive domains has become a defining feature of next-generation warfare theories, enabling short, low-cost, and decisive conflicts.<br><br>Consequently, states are compelled to design and implement adaptive defensive mechanisms to address such non-kinetic threats. The Islamic Republic of Iran, increasingly exposed to cognitive warfare, requires an effective strategic framework to safeguard its national security in this domain. Within this context, the concept of cognitive deterrence offers a valuable theoretical and practical foundation for the formulation of a comprehensive defensive doctrine.<br><br>Adopting an analytical–explanatory approach and relying on qualitative data, this study seeks to answer the fundamental question: What are the key components of Iran’s cognitive deterrence in response to cognitive threats? The central hypothesis posits that Iran’s cognitive deterrence rests upon the formulation of a cognitive defensive–offensive doctrine, the development of essential policy and strategic imperatives, and the adoption of an active diplomacy. Collectively, these components aim to introduce a novel approach to Iran’s national security and enhance its resilience against the challenges of cognitive warfare. پدیده‌ی جنگ که همزاد تاریخ بشریت است، در عصر نوین نیز همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های فراروی دولت‌ها به شمار می‌رود. با دگرگونی در سطوح، ماهیت و ابزارهای تهدید، می‌توان از تحول پارادایمی در ماهیت جنگ‌های معاصر سخن گفت؛ تحولاتی که با گذار از قدرت سخت به قدرت نرم و هوشمند، موجب تغییر در اهداف، ابزارها و راهبردهای جنگی شده‌اند. در این چارچوب، بهره‌گیری از فضاهای نرم‌افزاری و اعمال تأثیر بر حوزه‌ی شناختی انسان، از جمله ویژگی‌های برجسته نسل نوین نظریه‌های جنگ به شمار می‌رود که دستیابی به جنگی کوتاه، کم‌هزینه و سرنوشت‌ساز را ممکن می‌سازد. از این رو، دولت‌ها ناگزیرند برای مقابله با این نوع تهدیدات، سازوکارهای دفاعی متناسبی را طراحی و اجرا کنند. جمهوری اسلامی ایران نیز با توجه به مواجهه‌ی روزافزون با جنگ‌های شناختی، نیازمند تدوین راهبردی کارآمد در این حوزه است. با توجه به این ضرورت، بهره‌گیری از مفهوم بازدارندگی شناختی می‌تواند در طراحی یک دکترین دفاعی مؤثر نقش‌آفرین باشد. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی ـ تبیینی و بر پایه‌ی داده‌های کیفی، در پی پاسخ به این پرسش بنیادین است که مؤلفه‌های بازدارندگی شناختی جمهوری اسلامی ایران در برابر تهدیدات شناختی کدام‌اند. فرضیه این پژوهش بیان میدارد که بازدارندگی شناختی جمهوری اسلامی ایران در قبال تهدیدات شناختی مبتنی بر ترسیم دکترین دفاعی_تهاجمی شناختی، تدوین بایسته های سیاستی_راهبردی و اتخاذ دیپلماسی فعال است که با هدف ارائه رویکردی نوین به امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و ایجاد تاب‌آوری در برابر جنگ شناختی ارائه شده است. https://www.spba.ir/article_245020_6b444c23ca04ef4db786576233264c86.pdf